آمالگام چیست و آیا برای دندان ایمن است؟

آمالگام چیست؟

طبق آمار به طور متوسط از هر ۱۰ نفر بزرگسال ۹ نفر دچار درجات مختلفی از پوسیدگی دندان می شوند. پوسیدگی یک نوع باکتری دندانی است که بسیار شایع بوده و باعث بروز دندان درد در فرد می‌ شود. معمولا متخصصین کلینیک دندانپزشکی با درمان پوسیدگی دندان از طریق پر کردن دندان با موادی مانند آمالگام دندانی این مشکل را برطرف می‌ کنند. در این مقاله اطلاعات مفیدی درباره‌ ی اینکه آمالگام چیست و چه مزایا و معایبی دارد، خواهیم گفت.

آمالگام دندانی که به علت شکل ظاهری‌ اش گاهی اوقات «فیلر نقره» نیز نامیده می‌ شود، مخلوطی از جیوه، نقره، مس، قلع و روی می باشد که برای پر‌کردن حفره‌ های درون دندان به کار می‌ رود. وزن آن تقریباً نصف وزن جیوه است.

آیا آمالگام برای دندان ایمن است؟

پرکردگی‌ های آمالگام‌ دندانی نسبت به تعداد و سن پرکردگی‌ های موجود، و با توجه به اقداماتی مانند ساییدن دندان و جویدن آدامس، ممکن است مقدار کمی جیوه را به صورت بخار آزاد کند. هنگامی که یک پرکردگی آمالگام جدید قرار داده می‌ شود و یا یک پرکردگی قدیمی برداشته می‌ شود، بیماران و دندانپزشکان ممکن است موقتاً در معرض افزایش بخار جیوه قرار گیرند. در حالی که بلعیدن ذرات کوچک آن ها برای سلامتی خطرناک نمی باشد، اما ممکن است استنشاق (تنفس) بخارهای جیوه برای بیماران خاصی مضر باشد.

به طور کلی، ممکن است افرادی که دارای چند پرکردگی با آمالگام‌ دندانی هستند، سطح جیوه در خون یا ادرار آن ها کمی بالاتر باشد، با این حال، آن ها معمولاً در سطحی ایمن حفظ می‌ شود. مطالعات بر ‌روی افرادی که آمالگام‌ دندانی دریافت کرده‌ اند شواهد قطعی در مورد اینکه این نوع پرکردگی اثرات مضری بر سلامتی در جمعیت عمومی می‌ گذارد یا نه ارائه نمی‌ دهد.

مزایای آمالگام برای دندان

• قوی و با دوام است، بنابراین احتمال شکستن آن نسبت به انواع دیگر پرکردگی ها کمتر می باشد.
• این روش پرکردگی از ارزان ترین نوع مواد پرکردگی است.
• در بیمارانی که خطر پوسیدگی دندان در آنها بالا می باشد. برای آماده سازی‌ های دندان و در مواردی که رطوبت باعث می‌ شود پیوند با دندان برای سایر مواد مانند رزین دشوار شود، مفید خواهد بود.
• آمالگام دندانی بیش از 150 سال است که در صدها میلیون بیمار در سراسر جهان استفاده شده است.

چه کسانی باید نگران آمالگام دندانی باشند؟

اطلاعات کمی درباره‌ ی اثرات احتمالی قرار گرفتن در معرض بخار جیوه از آمالگام دندان بر‌روی سلامتی افراد موجود است که در زیر برای شما توضیح داده ایم. به همین ترتیب، اگر جزء یکی از جمعیت‌ های پرخطرِ شناسایی شده هستید و نیاز به پر کردن دندان دارید، سازمان غذا و دارو (FDA) به شما توصیه کرده است که در صورت امکان از آمالگام‌ های دندانی پرهیز نمایید. همچنین با دندانپزشک خود در مورد سابقه‌ ی سلامتی و سایر گزینه‌ های درمانی موجود برای پر‌کردن دندان صحبت کنید.

• زنانی که باردار هستند یا قصد باردار شدن دارند

جاسازی پرکردگی‌ های آمالگام جدید در یک مادر باردار امکان دارد منجر به افزایش یا جهش زیاد جیوه در مادر و جنین می شود. برخی مطالعات نشان داده که رابطه‌ ای بین تعداد پرکردگی‌ های آمالگام در مادر و سطوح جیوه در خون بندناف وجود دارد. نتایج حاصل از این مطالعات هیچ ارتباط خاصی با اثرات مضر سلامتی را شناسایی نکرد. با این حال، داده‌ ها بسیار محدود است.

• مادران شیرده

میزان جیوه در شیر مادر به طور معمول بسیار اندک می باشد. برخی مطالعات رابطه‌ ای را بین تعداد این نوع پرکردگی‌ ها در مادر و میزان جیوه در شیر مادر گزارش می دهد. مطالعات محدود و اندکی آسیب احتمالی نوزادان و کودکانی که در معرض جیوه‌ ی آمالگام دندانی از شیر مادر قرار دارند را ارزیابی کرده‌ اند و هیچ ارتباط مشخصی با اثرات مضر سلامتی را شناسایی نکرده‌ اند.

• کودکان، به ویژه زیر شش سال

مطالعات بالینی در کودکان شش ساله و بالاتر ارتباط مشخصی را بین کاربرد آمالگام‌ های دندانی و اثرات مضر برای سلامتی پیدا نکرده‌ اند. اما ممکن است سیستم‌ های عصبی در حال رشد کودکان ممکن است حساس به بخار جیوه باشند.

• افرادی که دارای اختلالات عصبی یا اختلال عملکرد کلیوی هستند

مطالعات نشان می‌ دهد که جیوه در برخی از بافت های بدن از جمله مغز و کلیه‌ ها قرار می گیرد. اما اطلاعات بالینی بسیار محدودی در مورد اثرات احتمالیِ قرار گرفتن در معرض بخار جیوه بر سلامتی افرادی با اختلالات کلیوی و یا عصبی در دسترس است.

• افرادی که حساسیت بیشتری به جیوه یا سایر اجزای آمالگام‌ دندانی دارند

برخی از افراد ممکن است به جیوه یا سایر اجزای آمالگام‌ای دندانی (مثل مس، قلع یا روی) آلرژی یا حساسیت داشته باشند و ممکن است اثراتی از جمله واکنش‌ های آلرژیک و زخم‌ های دهانی و همچنین علائم عمومی‌ تر را بعد از جاسازی این نوع پرکردگی را تجربه کنند.

اگرچه ارتباط مستقیمی بین جیوه‌ی ناشی از آمالگام و اثرات احتمالی مضر آن بر سلامتی برقرار نشده. و ممکن است جیوه از منابع دیگری مانند محیط یا رژیم غذایی نیز بر سلامتی تأثیر بگذارد، اما برخی از علائم یا نشانه های وجودِ جیوه‌ ی بیش از حد در بدن عبارت اند از:

• اختلالات خلقی (مثل اضطراب، افسردگی، تحریک پذیری)
• خستگی (احساس خستگی)
• مشکلات یا آشفتگی های خواب
• اختلالات حافظه
• مشکلات هماهنگی
• رعشه (لرزش)
• تغییرات در شنوایی
• تغییرات در بینایی

آیا باید پرکردگی‌های آمالگام دندانی را خارج کرد؟

اگر پرکردگی های شما در وضعیت مطلوبی قرار دارند و دندانپزشک یا متخصص بهداشت به شما می گوید که در زیر پرکردگی هیچ پوسیدگی وجود ندارد، خارج کردن پرکردگی آمالگام توصیه نمی‌ شود. زیرا برداشتن پرکردگی‌ های سالم  ممکن است منجر به از بین رفتن غیر ضروری ساختار دندان سالم شود. و باعث می شود که به طور موقت در معرض افزایش بخار جیوه‌ی آزاد شده در طی فرآیند برداشتن قرار بگیرید.

پرکردگی های آمالگام سالم در هر فرد، از جمله کسانی که در معرض خطر بیشتری قرار دارند. مانند مادران باردار یا شیرده و کودکان، نباید به منظور پیشگیری از هرگونه بیماری یا وضعیت بهداشتی خارج شود، مگر اینکه یک متخصص مراقبت‌ های پزشکی این کار را الزامی داند. اگر بیماری دارید (به ویژه حساسیت یا آلرژی به جیوه یا بیماری عصبی یا کلیوی)، باید درباره‌ ی خارج کردن و جایگزینی با دندانپزشک یا پزشک خود مشورت کنید.